พระหลวงพ่อหมอ กรุมหากัณฑ์ จ.ลพบุรี

44998

เป็นพระเครื่องพุทธศิลป์แบบลพบุรีบริสุทธิ์ ส่วน “กรุมหากัณฑ์” นั้นเป็นชื่อจริงของเจ้าของที่ดินที่พบพระพิมพ์ดังกล่าว อนึ่งคำว่า “พุทธศิลป์ลพบุรี” หมายถึงพระพิมพ์หรือโบราณวัตถุที่สร้างขึ้นตามแบบอย่าง “ช่างขอม” ที่ทำตามคติพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานหรือพราหมณ์-ฮินดู

โดยเฉพาะอย่างยิ่งแบบอย่างขอมนำเข้ามาจากประเทศกัมพูชา ซึ่งครั้งหนึ่งขอมเคยเข้ามาเป็นใหญ่ในดินแดนแถบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา โดยตั้งราชธานีอันเป็นเมืองอุปราชอยู่ที่ลพบุรี ถึงแม้ศิลปะลพบุรีจะได้รับอิทธิพลโดยตรงจากขอมแต่มีรายละเอียดที่ เป็นของตัวเองเช่นกัน

“พระสกุลลพบุรี” นั้น ต้องยอมรับว่าช่างผู้แกะพิมพ์มีเชิงช่างชั้นสูงเป็นครู จะหา สมัยศิลปะอื่นมาเปรียบเทียบได้ยาก ลักษณะของพระสมัยลพบุรีทำพระเกศมาลาเป็น ตุ่ม บางครั้งทำแบบฝาชีครอบบ้างหรือที่สวมจีโบ (มงกุฎ) อย่างเทวรูปบ้าง บางครั้งก็ทำเป็นดอกบัว และเป็นกลีบรอบๆ ผมหวีก็มี แต่ที่เป็นเอกลักษณ์ของพุทธศิลป์ยุคนี้คือพระพักตร์ที่เข้มขรึมมีอำนาจอย่างยิ่ง

ในพื้นที่ขุดพระหลวงพ่อหมอ เชื่อกันว่าเดิมที่เป็นวัดร้างมาก่อน เพราะปรากฏว่ามีเนินดินอยู่หลายแห่ง ซึ่งน่าจะเป็นสถูปโบราณที่ปรักหักพังไปหมดแล้ว ถึงแม้ว่าจะไม่มีโบราณสถานเหลืออยู่แต่เมื่อขุดลงไปแล้วจะพบฐานเจดีย์เก่า ซึ่งเป็นอิฐเรียงกันเป็นระเบียบเรียบร้อยดี จึงรู้ว่าเนินต่างๆ เหล่านี้คือสภาพของวัดโบราณที่หมดสภาพวัดไปแล้ว

คนลพบุรีส่วนใหญ่เข้าใจว่า เป็นอาณาเขตของวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ซึ่งเดิมน่าจะมีอาณาบริเวณครอบคลุมบริเวณนี้ด้วย ในบริเวณหมู่บ้านรังสิคุตนี้มีป่าละมุด คนทำสวนเคยได้วัตถุโบราณต่างๆ หลายชนิดรวมทั้งพระพุทธรูปสมัยลพบุรีก็มีผู้เคยได้ไปเช่นกัน

“พระหลวงพ่อหมอ กรุมหากัณฑ์” มีลักษณะเป็นพระเนื้อดิน ปางสมาธิขนาดใหญ่แต่มีลักษณะพิเศษ คือในฝ่าพระหัตถ์ขององค์พระมีเม็ดสมออยู่ ประกอบกับมหากัณฑ์ชอบทำยาสมุนไพรรักษาคนเจ็บที่ยากไร้ คนทั่วไปจึงขนานนามว่า พระหลวงพ่อหมอ ซึ่งแตกกรุมาแล้วไม่ต่ำกว่า 50 ปีเศษ เป็นพระปางสมาธิ มีความหนา 1 นิ้ว ความสูง 4 นิ้วเศษ กว้าง 3 นิ้วเศษ

“พระหลวงพ่อหมอ” ก็น่าจะเป็นรูปประติมากรรมของพระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาพุทธเจ้า ซึ่งโดยปกติจะมีหม้อยาวางอยู่บนฝ่าพระหัตถ์ แต่พระหลวงพ่อหมอมีฝ่าพระหัตถ์ที่มีผลสมอแทน พระไภษัชยคุรุเป็นพระพุทธเจ้าในคติพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน พระไภษัชยคุรุได้รับความเคารพนับถือยิ่งนัก เป็นผลให้พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ทรงศรัทธาเป็นล้นพ้น ถึงกับได้จารึกสรรเสริญคุณของพระไภษัชยคุรุไว้บนแผ่นดินศิลา เป็นพระที่ทรงคุณค่าและหายากยิ่ง

คอลัมน์ มุมพระเก่า
อภิญญา

แนะนำอ่านโดย ชุมนุมพระเครื่อง

Comments are closed.